De herdenkingen zijn begonnen.

 

foto © Rein van Zanen / NOVUM

NRC Handelsblad 27 april 2015.

Er is veel te zien op deze foto. Maar is er ook veel interactie? Ogenschijnlijk niet, maar ik denk het wel.

De eerste die mij opvalt is de mevrouw met de beige jas. Ze kijkt recht in de camera en lijkt te zeggen: Denk maar niet dat jullie ons kunnen vergeten.

Een legitieme gedachte op een herdenkinsdienst.

Dan gaat vervolgens mijn aandacht naar het vingertje links van haar. Haar buurvrouw heeft een heel andere boodschap. Ze lijkt iets duidelijk te willen maken, waar ze zelf stellig van overtuigd is. Ik heb geen idee waarover het gaat, maar ik vermoed dat degene die ze toespreekt geen teken van instemming gaat vertonen. Haar mond is stijf gesloten en lijkt niet bereid tot compromis.

De vrouw in de groene jas luistert licht geamuseerd. Zij kent deze mensen heel goed en weet dat dit patroon tussen deze twee vriendinnen al 70 jaar hetzelfde is. Zij delen dezelfde herinneringen en dat maakt dat ze onlosmakelijk aan elkaar verbonden zijn.

Er is ook nog een man zichtbaar, ingeklemd tussen de twee hoofden van de dames. Hij kijkt in de verte. Alleen met zijn gedachten. Je kunt raden waar die gedachten naartoe gaan. 

 

Maar het kan net zo goed allemaal heel anders zijn. De dames hebben zich verheugd op een zonnige dag en het is grijs. Ze hebben de vlag, die eigenlijk had moeten wapperen, over hun benen gelegd. Mevrouw rechts wil weg. Ze heeft het gehad. Mevrouw links zegt: Meid, nog even, straks krijgen we lekker koffie. De vrouw in de groene jas ziet een klein scheurtje in de beige jas. Ze lacht en denkt: Niks voor haar. En mannen achter hen? Ach, die zien een prachtige oude Bentley staan en denken: Toen had je tenminste nog autos

Tsja, het leven gaat door. Daar kan geen concentratiekamp iets aan veranderen.

Bert van Dijk.